نوشته های مریم امیری نیا

محیط زیست، بازیافت،...

آلاینده بنزین درهوای تهران، 20 برابر حد مجاز

رئیس کمیسیون محیط زیست شورای شهر تهران گفت: بنزن به عنوان یکی از خطرناک ترین ترکیب آلاینده هوا در تهران 20 برابر حد مجاز است.

به گزارش خبرنگارواحد مرکزی خبر ، معصومه ابتکار در حاشیه بررسی یک فوریت طرح کاهش آلاینده های فرار در هوای شهر تهران افزود: منشأ این مواد آلاینده از بخارات بنزین، پمپ بنزین ها و تانکرهای بنزین و احتراق ناقص سوخت است.

وی گفت: بیشترین تراکم این مواد آلاینده خطرناک در اطراف پمپ بنزین ها و جایگاه های بنزین است و در مواقعی که جابجایی هوا در شهر کم است، همه شهر متأثر از این آلاینده می شود.

رئیس کمیسیون محیط زیست شورای شهر تهران با تأکید بر اقدامات لازم برای کاهش آنی این آلاینده افزود: وزارت نفت طرح ملی «کهاب» (کاهش، هدایت، انتقال و بازیافت بخار بنزین) را برای کاهش این آلاینده اجرا کرد که موفق نبود.

ابتکار گفت: با توجه به وضع این آلاینده، از دستگاه های اجرایی مسئول خواسته شد به وظایف خود در این خصوص عمل کنند.

وی استانداردسازی پمپ بنزین ها، تانکرهای انتقال بنزین، تجهیز دستگاه های پایش آلودگی هوا به دستگاه های سنجش مستمر ترکیبات مواد آلی بنزین، کنترل میزان آروماتیک های موجود در سوخت های توزیعی وارداتی و تولید داخل مطابق با استانداردهای یورو 2 را ازجمله این الزامات دستگاه های اجرایی بیان کرد.

نقل از واحد مركزي خبر
برگرفته از سایت: http://www.irantrack.com

+ نوشته شده در شنبه دوازدهم تیر 1389ساعت 11:57 قبل از ظهر توسط مریم امیری نیا |

مدیریت پسماندهای شهر تهران

اصل پنجاهم قانون اساسی جمهوری اسلامی ايران:

به منظور حفظ محيط زيست کشور از آثار زيانبار پسماندها و مدیریت بهینه آنها ، کلیه وزارتخانه ها وسازمانها و موسسات و نهادهای دولتی و نهادهای عمومی غیر دولتی که شمول قانون برآنها مستلزم ذکر نام می باشد و کلیه شرکتها وموسسات و اشخاص حقیقی و حقوقی موظفند ، مقررات و سیاستهای مقرر در این قانون را رعایت نمایند.

درشهر تهران با جمعیت ساکن هشت میلیون روزانه حدود 7500 تن و سالیانه حدود 5/2 میلیون تن پسماند تولید می شود كه در این میزان پسماند با توجه به آنالیــز انجام شده حــدود 70 تا 75 درصد مواد آلی قابل كمپــوست ( زباله تر) و 20 تا 25 درصد مواد خشك قابل بازیافت و 5 تا 10 درصد سایر مواد زاید وجود دارد.میزان پسماندهای بهداشتی درمانی تهران به 75 تن در روز میرسد.علاوه بر این مقادیر قابل توجهی پسماند صنعتی به محل دفن آرادکوه تحویل داده میشود.

75 تن پسماندهای روزانه بیمارستانی با ناوگان جداگانه از 420 بیمارستان و مراکز پزشکی جمع آوری و حمل می‌شود كه طبق قانون پسماند این وظیفه بر عهده شهرداری نیست. ضمنا ذكر این نكته ضروری است كه بالغ بر 7000 مركز پزشكی پسماند خود را بصورت مخلوط با پسماندهای عادی وارد چرخه پسماند می نمایند.

میزان پسماندهای تولیدی به عواملی زیر بستگی دارد:

· جمعیت

· وسعت

· محدوده مورد بررسی

· عوامل اقتصادی-اجتماعی-فرهنگی

· تغییرات نزولات جوی و ..

با توجه به شرایط موجود در مورد پسماند شهر تهران برای اینکه به این مهم دست پیدا بکنیم ( چون این خیلی فاصله دارد با آن چیزی که ما باید به آن برسیم ) بهترین کار همین طرح جامع مدیریت پسماند شهر تهران می باشد.

این برنامه عملی ترین اقدام برای یکپارچه سازی و هماهنگی امور مربوط به مدیریت پسماند شهر تهران می باشد. در تهیه برنامه جامع مدیریت پسماندهای تهران سیاست های عمومی کشور، شرایط خصوصی بازار، ضروریات جغرافیایی تهران و الزامات قانون مدیریت پسماند مورد توجه قرار گرفته است. در این برنامه مفهوم اصلی و پایه برای مدیریت پسماند کاهش فشار بر زمین، تصفیه بیولوژیکی مواد و تولید انرژی می باشد.این برنامه به طور صریح کاهش ، استفاده مجدد و بازچرخش ، تولید مواد و انرژی و دفع را درهم می آمیزد.

بنابراین یک مدیریت یکپارچه پسماند را برای شهر تهران ارائه می دهد. محورهای استراتژیک مدیریت جامع پسماند شهر تهران به ترتیب اولویت عبارتند از : کمینه سازی تولید، فراهم سازی امکان استفاده مجدد، افزایش بازیافت و بازیابی مواد با تأکید ویژه بر تفکیک ار مبدأ ، افزایش عملیات مکانیکی و بیولوژیکی برای بازیافت مواد و تولید کمپوست و بازیابی انرژی .

کمیته مدیریت اجرایی پسماند شهر تهران که متشکل ازاعضای زیر، ضمانت اجرایی پیدا می کنند :

· معاون خدمات شهری شهرداری تهران – رئیس کمیته

· مدیر عامل سازمان بازیافت – دبیر

· مدیر عامل سازمان خدمات موتوری

· دو نفر اعضاء علمی به پیشنهاد معاون خدمات شهری

مهمترین بحث در مدیریت زباله ، کاهش تولید زباله و استفاده از پسماند آن است و برای کاهش حجم و میزان زباله های تولیدی جدا سازی پسماند تر و خشک و به طور کلی تفکیک از مبدا بهترین راه حل است .

در تهیه برنامه جامع مدیریت پسماندهای تهران سیاستهای عمومی کشور، شرایط خصوصی بازار، ضروریات جغرافیایی تهران و الزامات قانون مدیریت پسماند مورد توجه قرارگرفته است. در این برنامه مفهوم اصلی و پایه برای مدیریت پسماند، کاهش فشار بر زمین، تصفیه بیو لوژیکی مواد و تولید انرژی میباشد. این برنامه بهطور صریح کاهش، استفاده مجدد و بازچرخش، تولید مواد و انرژی و دفع را در هم میآمیزد. و باید مدیریتی یکپارچه صورت گیرد.

+ نوشته شده در دوشنبه دوازدهم بهمن 1388ساعت 10:25 بعد از ظهر توسط مریم امیری نیا |

خلاصه زباله سوزی پسماندهای شهری

بشر از زماني كه چادرنشيني را كنار گذاشت و اسكان در روستا و سپس شهر را برگزيد، به سازماندهي و مديريت زباله و پسماندهاي ناشي از فعاليت هاي خود توجه كرد. رشد سريع جمعيت، گسترش شهرنشيني، تغييرات الگوي مصرف و توسعه بي رويه صنايع از مواردي است كه موجب افزايش مداوم و تنوع در توليد مواد زائد جامد شهري گرديده است. مساله مديريت پسماندهاي شهري اكنون در اغلب جوامع تبديل به يكي از مهمترين اولويتهاي شهرداري ها شده است. در حال حال حاضر امار تولید زباله در تهران به 7000 تن در روز میرسد که این امار در شیراز 1100 تن، در مشهد 1300 تن، و در اصفهان 800 تن میباشد.
زباله‌سوزي يكي از راههاي دفع پسماند‌ است كه از سال‌ها قبل در كشورهاي پيشرفته صنعتي دنيا مرسوم بوده است. ارزش حرارتي پسماند در اين كشورها در حدود kj/kg 12000 است كه براي بازيافت انرژي از پسماند،رقم مناسبي است.
ارزش حرارتي پسماند ،كمبود زمين در بسياري مناطق و آلودگي‌هايي كه دفن پسماند ‌ها در محيط زيست و آب‌هاي زيرزميني ايجاد مي‌كنند، از جمله مواردي است كه سبب توسعه استفاده از زباله‌سوزها شده است.زباله سوزها به سرمايه گذاري اوليه بالايي نياز دارند و زمانيكه از تجهيزات مدرن كنترل آلودگي هوا به طور كامل در آنها استفاده شود، هزينه هاي طرح افزايش قابل توجهي خواهند داشت. در اين صورت اگر كيفيت پسماند، اجازه بازيافت انرژي به شكل مطلوب را ندهد ،از نظر اقتصادي قابل توجيه نيستند.
در اين مقاله جايگاه زباله سوزي در سيستم مديريت پسماند شهري بررسي شده است و به عنوان نمونه مشخصات پسماند تهران مورد بررسي قرار گرفته است. با توجه به ارزش حرارتي پسماند تهران كه در حدود kj/kg 5600 است و ميزان رطوبت 70 درصدي آن، زباله سوزي روش چندان مناسبي نميباشد.

سوزاندن زباله ها از جمله روشهاي نوين توليد انرژي الكتريكي است كه به دليل رفع بهداشتي زباله ها از نظر زيست محيطي بسيار مورد توجه واقع گرديده است. براي سوزاندن مواد زائد جامد روشهاي گوناگوني وجود دارد كه هر يك داراي مزايا و معايب خاص خود مي باشند. گزينش فناوري مناسب زباله سوزي براي در شهر تهران ، از ميان فناوري هاي گوناگون به عوامل و پارامترهاي زيادي بستگي دارد و بايد از لحاظ جنبه هاي فني ، اقتصادي و زيست محيطي بررسي شود. بررسيهاي به عمل آمده گوياي اين واقيعت است كه در حال حاضر و بخصوص براي كشور ما،نيروگاههاي زباله سوز از نوع سوخت رسان مكانيكي شايستگي لازم براي انتخاب را دارا مي باشد.

تولید حرارت و برق از زباله

در مديريت مواد زائد جامد شهري زباله سوزي يكي از راههاي دفع مواد زائد مي باشد.زباله سوزها تجهيزاتي هستند كه براي اين كار بكار مي روند. که از گرمای این احتراق میتوان برای گرم کردن اب ویا اماکن استفاده کرد و حرارت توليد شده در اين تسهيلات براي توليد بخار و در پي آن توليد برق قابل بازيابي است.در اين پروژه به جز مطالعه بر روي بخشهاي مختلف اين تجهيزات نظير كوره ، بويلر و بخش كنترل آلودگي هوا ، طراحي كلي اين تجهيزات صورت گرفته است.در ضمن نرم افزاري نيز به زبان دلفي براي شبيه سازي اين سيستم نوشته شده است كه قابليت تعيين آناليز عنصري زباله ، ارزش حرارتي زباله ، ميزان هواي مورد نياز احتراق ، گازهاي دودكش ، ابعاد كوره ، مشخصات كلي بويلر و ميزان بخار و برق توليدي را دارد.

مثالی از انرژی گرمایی زباله

یک شرکت هامبورگی از زباله های معروف ناپل در تولید انرژی پاک و تامین برق و گرمای ۱۸ هزار خانواده در این شهر آلمانی بهره گرفت.

در زمستان ۲۰۰۸ - ۲۰۰۷ در شهر ناپل ایتالیا بیش از ۲۰ میلیون تن زباله انباشته شد و این شهر را به یکی از خبرسازترین سوژه های سال تبدیل کرد.

پس از مدت چند ماه یک شرکت آلمانی اقدام به جمع آوری این زباله ها و انتقال آنها به آلمان کرد.

اکنون به نظر می رسد این زباله ها که به معضلی بزرگ برای ناپل تبدیل شده بودند برای شهر بسیار سردی چون هامبورگ نعمتی بزرگ به شمار می روند.

به طوری که شرکت Stadtreinigung Hamburg که مسئول جمع آوری، بازیافت و سوزاندن زباله های این شهر است با استفاده از زباله های ناپل گرما و انرژی ۱۸ هزار خانواده هامبورگی را تامین می کند.

برای تامین این میزان انرژی به سوزاندن ۲۱ هزار تن زباله در هفته نیاز است که بیشتر این زباله ها را ناپل تامین می کند.

مقامات این شرکت توضیح دادند: "از سال ۱۹۸۹ ما شروع به تبدیل کوره های زباله سوزی خود به مراکزی پاک برای تولید انرژی کردیم.

این انرژی می تواند برای گرم کردن خانه ها و تولید برق شهری مورد استفاده قرار گیرد اما به خوبی به یاد می آوریم زمانی که اولین محموله ۲۰ هزار تنی زباله ها از ناپل به هامبورگ رسیدند مطمئن شدیم که به یک منبع بسیار خوب برای تولید انرژی رسیده ایم."

این مقامات افزودند: "انتشار دی اکسید کربن از نیروگاههای ما تقریبا در حد صفر است چرا که ما تنها زباله های مواد آلی را می سوزانیم.

کوره های زباله سوزی ما سالانه حدود یک میلیارد و ۳۰۰ میلیون کیلووات بر ساعت انرژی تولید می کنند."

+ نوشته شده در سه شنبه ششم بهمن 1388ساعت 2:32 بعد از ظهر توسط مریم امیری نیا |

مقدمه ای از بازیافت زباله

زباله كه از آن به عنوان «طلاي كثيف» نام برده مي‌شود، صفت تمثيلي خود را به خاطر ارزش نهفته در مواد زائد خانگي كه بيشترين حجم توليد زباله‌هاي روزانه همه جوامع توسعه‌يافته و در حال توسعه را تشكيل مي‌دهد، به دست آورده است اما بايستي به اين واقعيت اذعان داشت كه موضوع بهره‌وري از طلاي كثيف در ايران، هنوز قابل لمس نيست. در تهران 700كيلومترمربعي با حدود 8ميليون جمعيت روزانه، بيش از 7هزار تن زباله خانگي، صنعتي و بيمارستاني و 20هزار تن نخاله ساختماني توليد مي‌شود كه اين ميزان در طول سال به 5/2ميليون تن زباله- كه از اين ميزان 18هزار و 700 تن زباله صنعتي و 26هزار تن زباله بيمارستاني و مابقي زباله خانگي است- و 7ميليون و 500 هزار تن نخاله ساختماني مي‌رسد كه نزديك به 80درصد زباله‌هاي خانگي دفن و كمتر از 20درصد آن بازيافت يا تبديل به كود كمپوست مي‌شود و نخاله‌هاي ساختماني نيز بدون هيچ‌گونه عمليات بازيافتي در داخل چاله‌ها و دره‌هاي اطراف تهران تلنبار شده يا اين‌كه كوه‌هاي جديدي در حاشيه اين كلانشهر به‌وجود مي‌آورند. در شهرهاي بزرگي چون تهران هر فرد روزانه 900گرم زباله توليد مي‌كند. هزينه جمع‌آوري و دفن هر تن زباله 35هزار ريال است.

هر تن زباله حدود 400متر مكعب گاز گلخانه‌اي دي‌اكسيد كربن متصاعد مي‌كند و از هر تن زباله 400 تا 600 ليتر شيرابه خارج مي‌شود. بر اساس آمارهاي موجود، 70درصد زباله‌هاي تهران را مواد آلي تشكيل مي‌دهد كه ارزش دلاري آن معادل 250ميليون دلار است. زباله‌هاي شهري تهران حاوي موادي باارزش اقتصادي بالا است كه اگر بازيافت شود سالانه 92هزار و 856تن پلاستيك، 52هزار و 231تن شيشه، 60هزار و 563تن كاغذ و مقوا و 25هزار و 148تن انواع فلزات را مي‌توان فقط از زباله‌هاي خانگي شهروندان استخراج كرد.اگر فقط يك تن آلومينيوم از داخل زباله تهراني‌ها جداسازي شده و مجدداً بازيافت شود، در مصرف 400 تن سنگ معدن و 700كيلوگرم كك و قير صرفه‌جويي مي‌شود. براي توليد هر تن كاغذ، 15اصله درخت تنومند قطع مي‌شود؛ در حالي‌كه مي‌توان با ورود روزانه 750تن كاغذ مصرفي به چرخه بازيافت، هم از آلودگي محيط‌زيست جلوگيري كرد و هم سرمايه عظيم ملي را هدر نداد. با بازيافت اين مواد مي‌توان حداقل سالانه بيش از 200ميليون دلار صرفه‌جويي ارزي كرد .

بر اساس برآوردهاي سازمان بازيافت و تبديل مواد شهرداري تهران با توليد هر تن كاغذ مي‌توان 7 كارگر را در روز مشغول به كار كرد كه در اين صورت فقط با بازيافت كاغذهاي تهران بيش از 5600 نفر مي‌توانند در سال اشتغال دائم داشته باشند. كمترين مزيت اين اقدام، جلوگيري از توليد هزاران متر مكعب شيرابه و ميليون‌ها تن گاز متان و آلوده‌شدن بخش عظيمي از محيط زيست است. با توجه به اهميت بازيافت زباله به لحاظ اقتصادي و زيست‌محيطي كه در بالا به آن اشاره شد، فراهم‌سازي سازوكار اين اقدام برعهده مديريت‌هاي شهري است و هر روز تأخيري كه در اين زمينه صورت مي‌گيرد موجب واردآمدن حدود 250ميليون دلار زيان به اقتصاد شهري پايتخت و ميليون‌ها دلار ديگر آسيب‌هاي زيست‌محيطي مي‌شود.

+ نوشته شده در سه شنبه ششم بهمن 1388ساعت 2:31 بعد از ظهر توسط مریم امیری نیا |

بازیافت زباله

ز سال 1374 تا كنون، طرحهاي متعددي توسط سازمان بازيافت و تبديل مواد با همكاري شهرداريهاي مناطق شهري به منظور ساماندهي امر تفكيك و جمع‌آوري پسماندهاي خشك در مناطق مختلف شهر تهران به اجراء درآمده كه اين طرحها به دلايل متفاوتي با عدم موفقيت همراه بوده است.
             بازيافت در گذشته تحت عنوان نان خشكي و چوبكي نمكي انجام مي گرفت و افراد فعال در اين چرخه زندگيشان وابسته به بازيافت زباله بودو از اين طريق امرار معاش مي كردند. بنابراين در اجراي طرحهاي بازيافت نمي توان اين قشر را ناديده گرفت و نقشي نيز براي اين گروه بايد قائل شدبدليل عدم انتظام و ساماندهي اين عوامل آمار دقيقي از عملكرد آنها انتشار نيافته است وارقام ارايه شده برآوردي است.بهترين روش مشاركت دادن اين قشر ساماندهي در قالب پيمانكاران بازيافت مي باشد. كه اين سازمان تا حد امكان اين مسئله را مد نظر داشته و دارد.

عوامل بازيافت را بطور كلي مي توان به سه گروه عمده تقسيم نمود:

1- اولين گروه شامل افرادي هستند كه مستقيما با توليد كنندگان تماس دارند . اين گروه بازيافت كنندگان جزء بوده و مواد قابل بازيافت را به شيوه هاي مختلف از شهروندان دريافت مي نمايند.(خريد يا معاوضه با جنس )و تحت نظر يك پيمانكار فعاليت مي نمايند.مواد بازيافتي جمع آوري شده به پيمانكار فروخته مي شود ونهايتا به واسطه هاي رده بالا و مصرف كنندگان موادبازيافتي تحويل مي گردد.

2-گروهي نيز خارج از نظارت پيمانكار و شهرداري بوده و با گاري ، گوني ،وانت و سه چرخه، مواد بازيافتي را از زباله هاي كنار خيابان تفكيك مي نمايند كه از لحاظ بهداشتي نيز مخاطره آميز مي باشد و همچنين باعث پراكنده شدن زباله ها مي گردند اين گروه چون بصورت فاميلي اقدام به اين كار مي نمايند در بسياري از مواقع در برخورد با عوامل پيمانكار و شهرداري ،درگيري فيزيكي نيز ايجاد مي نمايند. معمولا مواد بازيافتي به كارگاههاي غير مجاز فروخته مي شود.

3-كارگران جمع آوري زباله نيز در كار تفكيك و جداسازي مواد بازيافتي از زباله فعاليت مي نمايند اگرچه اين كار از نظر شهرداري مردود مي باشد ليكن به دليل وجود گروههاي فوق الذكر و نيز درآمدزايي از يكسو و عدم پرداخت حق الزحمه در زمان مقررو كاهش حجم زباله ها ممانعت جدي بعمل نمي آيد و مصادف شدن عمليات جمع آوري در شب و عدم وجود ناظرين باعث تداوم اين عمل مي گردد.
با استفاده از تجربيات گذشته و رفع نقاط ضعف و تقويت نقاط قوت طرحهاي قبلي ،طرح «تفكيك پسماندها در مبدا» در تابستان سال 1383 تدوين و به مورد اجرا درآمد كه با هماهنگي و ياري تمامي بخشهاي ذيربط شهرداري تهران و شهرداريهاي مناطق ضمن تشكيل ادارات بازيافت در مناطق، تا كنون با موفقيت همراه بوده است.

طرحهاي اجرا شده را مي توان بطور كلي به چهار گروه تقسيم نمود:

1- ساماندهي عوامل بازيافت سنتي با استفاده از پيمانكاران بازيافت

2-استفاده از خودروهاي خدمات شهري جمع آوري زباله شب جهت جمع آوري زباله خشك در روز

3-استفاده از خودروهاي خدمات شهري جهت جمع آوري زباله خشك در شب

4- ايجاد ادارات بازيافت وانتخاب پيمانكاران بازيافت به منظور اجراي طرح تفكيك در مبداء بر اساس دفترچه نظام فني واجرايي جمع‌آوري پسماندهاي خشك در كليه مناطق 22 گانه شهرداري تهران

* برخي از دلايل عدم موفقيت طرحهاي تفكيك اجرا شده در تهران:

1- عدم هماهنگي بين بخشي در شهرداري‌هاي مناطق و تعدد مراجع تصميم گيري

2- عدم تبيين اهداف مشخص و پايدار طبق زمانبندي و برنامه ريزي

3- عدم نگرش سيستمي به طرح و اعمال نظرات سليقه‌ايو غير كارشناسانه در تصميم گيري‌ها

4- فقدان پشتيباني‌هاي لازم بمنظور تامين امكانات، تجهيزات ومنابع مالي مناسب براي انجام كار

*   مشكلات عمده در طرح فعلي تفكيك در مبداء :

·      عدم تامين خودروهاي كافي جهت جمع آوري پسماندهاي خشك از سوي پيمانكاران بازيافت

·       عدم وجود سيستم بهداشتي جمع آوري پسماندهاي خشك

·      عدم تمايل شهروندان جهت نگهداري مدت دار پسماندهاي خشك در منزل
·     عدم جمع آوري به موقع پسماندهاي خشك توسط پيمانكاران بازيافت

·     عدم پوشش كافي در خصوص تحويل مخازن وكيسه هاي جمع آوري پسماندهاي خشك به شهروندان

* خلاصه جريان پسماندهاي خشك شهري در وضعيت موجود

با توجه به پياده سازي نظام فني و اجرايي پسماندها كه توسط شهردار محترم وقت تهران به مناطق ابلاغ گرديد جريان پسماندهاي خشك در وضعيت موجود در شهر تهران به شكل زير مي باشد:

توليد پسماند
تحويل پسماندهاي خشك به عوامل جمع آوري
تفكيك در مبدا توسط توليد كننده
ذخيره سازي جداگانه زايدات خشك و تر
جداسازي پسماندهاي خشك به اجزاء مختلف
انتقال پسماندها به ايستگاههاي بازيافت
خريد و فروش پسماندهاي خشك با ارزش
صنايع بازيافت و تبديل

الف – توليد پسماندها :

اين مرحله از كار كاملا" به دست شهروندان و توليد كنندگان پسماندها مي باشد كه اين توليد كنندگان علاوه بر خانوارها، مراكز تجاري- اداري و خدماتي را نيز شامل مي شود.

ب – تفكيك در مبدا توسط توليد كننده

در اين مرحله با توجه به آموزشهاي داده شده به شهروندان و ساير توليد كنندگان پسماند شهري، پسماندها به دو جزء كلي تر و خشك تفكيك مي شود. طبق آموزشهاي ارائه شده توسط آموزشگران طرح، بروشور، تراكت، بيل بورد، تيزرهاي تلويزيوني و ساير روشهاي اطلاع رساني پسماند خشك تر به بخشي از پسماندها گفته مي شود كه حاصل از پسماندهاي غذايي و ارگانيك باشد و ساير پسماندها نظير كاغذ و مقوا،‌ انواع پلاستيك، انواع فلزات و ... به عنوان زباله خشك در نظر گرفته مي شود.

ج- ذخيره سازي جداگانه زايدات خشك و تر
در حين اجراي طرح در برخي مناطق اقدام به توزيع مخازن و در برخي مناطق ديگر كيسه ذخيره سازي زباله در بين خانوارها توزيع گرديد. ضمنا" همانگونه كه در فوق اشاره شد،‌ تعداد زيادي مخازن ذخيره سازي پسماندهاي خشك نيز در مبادي توليد انبوه زباله نظير مدارس و ساختمانهاي اداري شهرداري ها و غيره توزيع گرديد.

د- تحويل پسماندهاي خشك به عوامل جمع آوري

در حال حاضر در مناطق مختلف شهري بسته به فرهنگ و درآمد شهروندان، زباله به دو روش از مردم دريافت مي شود. بخشي بصورت مبادله پولي و بخش ديگر بصورت رايگان در اختيار عوامل جمع‌آوري قرار مي گيرد. جمع آوري پسماندها به صورت هفتگي بوده و در هر محدوده برداشت در يك روز مشخص از هفته به واحدهاي توليد كننده پسماند مراجعه مي شود. عوامل جمع آوري نيز پس از تحويل زايدات و پسماندهاي خشك آنهارا به ايستگاههاي بازيافت كه در تمامي مناطق موجود دارند منتقل مي‌كنند.

ه- جداسازي پسماندهاي خشك به اجزاء مختلف

در ايستگاههاي بازيافت با توجه به نوع زايدات آنها را جداسازي و بسته بندي و در صورت لزوم فشرده‌سازي و يا خرد     مي كنند.

و- خريد و فروش پسماندهاي خشك با ارزش

پس از جداسازي و بسته بندي پسماندهاي خشك به خريداران مربوطه كه عمدتا" واسطه هاي بازيافت و تفكيك مي باشند فروخته مي شود.

ز- صنايع بازيافت و تبديل

در اين مرحله كه هيچ اطلاع دقيقي در مورد آن در دست نيست اقدام به بازيافت و تبديل پسماندها به مواد و محصولات با ارزش مي نمايند.

نتايج حاصل از اجراي طرح

با توجه به آمارهاي ارسالي از مناطق مختلف پيرامون عملكرد پيمانكاران بازيافت مناطق، طي اجراي طرح در مجموع پسماند خشك جمع آوري شده بصورت تفكيكي از سطح مناطق با افزايش مشاركت شهروندان رو به افزايش است.

           اين سازمان طرحهاي متعدد پژوهشي و اجرايي در رابطه با بهينه سازي مديريت پسماندها به انجام رسانده يا در دست اجرا دارد كه بطور خلاصه آورده شده است.

مراحل پياده سازي طرح تفكيك زباله از مبدا

زباله و مشكلات زيست محيطي و هزينه هاي سنگين مربوط به مديريت آن يكي از مشكلات مهمي است كه بدون ترديد هر شهري با آن دست به گريبان است. شهر تهران نيز از اين قائده خارج نبوده و با متوسط روزانه 7000 تن زباله حدود 20% از زباله كل كشور را به خود اختصاص داده است.
مديريت اين ميزان زباله، سالانه صدها ميليارد ريال هزينه را به شهر تهران تحميل مي نمايد. علاوه بر آن مشكلات زيست محيطي عديده اي همچون آلودگي هوا،‌ خاك و آب ايجاد نموده و با توليد گازهاي گلخانه اي اثرات مخربي را بر محيط زيست وارد مي كند.
برطرف نمودن مشکلات ناشی از اين ميزان زباله و مديريت آن، بدون همکاری مستمر شهروندان که توليد کنندگان زباله می باشند امريست غير ممکن. و يكي از مهمترين راه كارهاي كاهش و يا برطرف نمودن اين مشكلات در مرحله اول كاهش توليد زباله و در مرحله بعد تفكيك زباله از مبدأ بصورت تر و خشك مي‌باشد كه اين دو امر توسط شهروندان قابل اجرا است.

اهداف طرح
1-     ارتقاء سطح فرهنگ و آموزش عمومي در ارتباط با توليد و دفع مواد زائد جامد و ترويج روحيه
صرفه جويي
2-     بهبود شرايط بهداشتي، كاهش آلودگي هاي ناشي از توليد زباله و حفظ محيط زيست
3-     صرفه جويي در مصرف منابع طبيعي با بازگشت مواد قابل استفاده به چرخه توليد،
4-     بهبود کيفيت مواد اوليه کارخانه کمپوست به منظور دستيابی به کمپوست مرغوب تر
5-     بهينه سازي شيوه هاي جمع آوري و حمل و نقل مواد زائد جامد و نظافت شهري
6-     كاهش ميزان پسماندهاي دفنی و افزايش طول عمر مراكز دفن
7-     صرفه جويي در هزينه هاي جمع آوري و حمل و نقل زباله
8-     كمك به اقتصاد كلان كشور
9-     ايجاد زمينه های اشتغال و جذب سرمايه هاي بخش خصوصي
شرح طرح
يكي از طرح‌هاي اصولي در جهت ارتقائ سطح خدمات ارائه شده و كاهش اثرات سوئ زيست محيطي مواد زايد جامد جمع‌آوري زايدات خشك بصورت جداگانه از سطح شهر مي‌باشد. در اين طرح توجه متوليان امر به اعمال كمترين تغييرات در عادات و روشهاي مرسوم در جامعه مي‌باشد و بدين منظور پيمانكار ذيصلاح در هر يك از مناطق شهرداري تهران انتخاب شده و به جمع آوري زايدات خشك با در نظر داشتن شرايط اجتماعي فرهنگي و ساختار فيزيكي منطقه مربوطه اقدام خواهد نمود. زايدات خشك جمع‌آوري شده جهت توزين و كنترل و ثبت اطلاعات مورد نياز به محلهاي از پيش تعيين شده انتقال داده و سپس اين زايدات جهت تفكيك نهائي و بازيافت به مبادي پذيرنده ارسال مي‌گردد.

نحوه جمع آوري زايدات خشك
با توجه به تجربيات مناطق مختلف شهرداري در اجراي طرحهاي تفكيك از مبدا و با عنايت به ضرورت انجام كار توسط نيروهاي آموزش ديده و به جهت جلوگيري از تداخل در امر جمع آوري زباله، راه حل پيشنهادي مناطق براي جمع آوري زايدات خشك انتخاب پيمانكار مخصوص زايدات خشك مي باشد.
صلاحيت پيمانكاران توسط كميته‌اي متشكل از سازمان بازيافت و تبديل مواد، اداره كل خدمات شهري و يكي از معاونين خدمات شهري منطقه بايد تاييد شده باشد و مناطق موظفند از پيمانكاراني كه داراي اين صلاحيت باشند جهت امر تفكيك از مبدا بهره گيري نمايند.
مقدار حداقل زباله خشك جمع آوري شده توسط هر يك از پيمانكاران در هر يك مناطق شهري بايد حداقل10% از كل زباله منطقه در سال 1383 باشد و مقدار هر يك از اجزاي آن متناسب با آناليز فيزيكي زباله منطقه مربوطه خواهد بود.

لازمه انجام طرح
يكي از مهمترين ملزومات انجام طرح تشكيل دفاتر بازيافت در مناطق و تحت نظارت سازمان بازيافت و تبديل مواد مي باشد. انجام كليه امور در زمينه مديريت مواد زايد جامد بدون وجود دفتر و يا مسئولي با هدف پيگيري امور و ايجاد هماهنگيهاي لازم در هر يك از مناطق شهرداري تهران عملا غير ممكن و در صورت اجرا محكوم به شكست است.

مراحل پياده سازي طرح
الف - مرحله اول ، ‌مقدمات اجراي طرح
1- بررسي وضعيت موجود
بررسي وضعيت موجود شامل مراحل ذيل مي باشد :
1-1-    تعيين موقعيت جغرافيايي و مساحت محدوده مورد نظر
1-2-    تعيين آمارجمعيتي محدوده مورد نظر
1-3-    تهيه نقشه بلوك بندي شده به تفكيك محدوده مورد نظر در مناطق
1-4-    پياده سازي وضعيت موجود مراكز مسكوني و غيرمسكوني بر روي نقشه بلوك بندي شده
كليه موارد فوق توسط شهرداري منطقه انجام پذيرد

2- بررسي كميت و كيفيت زباله :
بررسي كميت و كيفيت زباله محدوده مورد نظر شامل مراحل ذيل مي باشد :
2-1- تعيين ميانگين تناژ زباله در ماه
2-2- تعيين آناليز فيزيكي زباله در ابتداي طرح و پايش آن
2-3- تعيين سرانه توليد زباله در محدوده مورد نظر
موارد فوق توسط سازمان بازيافت و تبديل مواد با همكاري مناطق انجام خواهد شد.

3- ارائه كد اشتراك
اهداف ارائه كد اشتراك و ثبت مشخصات به شرح زير است :
3-1-    شناسايي مراكز و اماكن از روي شماره كامپيوتري
3-2-    تسهيل در ارتباطات با شهروندان در صورت لزوم
3-3-    تهيه و تدوين اطلاعات انساني، اجتماعي و اقتصادي محدوده
3-4-    پيش بيني براي عضويت مشتركين
3-5-    تسهيل در ايجاد ارتباطات مكتوب مانند ارسال بولتن، بروشور، تراكت و انتشارات مربوطه
      ارايه كد اشتراك با همكاري نيروهاي مردمي(NGO) انجام مي پذيرد .
4- نحوه ارتباطات و مشاركت هاي مردمي
ارتباطات مردمي به عنوان ركن اساسي حركت ها و برنامه هاي مشاركتي مي باشد. به طرق مختلف زير مي توان نظرات، انتقادات و پيشنهادات عمومي را دريافت نموده و مورد استفاده قرار داد.
4-1-    مراجعه حضوري همكاران حامي طرح به منازل و مراكز
4-2-    از طريق تلفن اعلام شده به عنوان منعكس كننده خواسته‌ها و نظرات عمومي
4-3-    از طريق نظرسنجي و توزيع پرسشنامه هاي فردي بين شهروندان در مقاطع زماني مختلف
4-4-    ارتباطات رسانه‌اي
4-5-    تشكيل جلسات
موارد فوق با همكاري نيروهاي مردمي (NGO ) انجام مي پذيرد .

5- آموزش و هماهنگي سيستم مديريتي و اجرايي طرح
به منظور افزايش دانش پرسنل شهرداري سازمان بازيافت با مسائل و مشكلات پيرامون زباله و آشنائي عوامل موظف در طرح تفكيك، سازمان بازيافت و تبديل مواد بايد كلاسهاي آموزشي لازم را تشكيل دهد .گروههاي شركت كننده در اين كلاسها به شرح زير مي باشد:
5-1-    معاونين خدمات شهري مناطق
5-2-    مديران و كارشناسان طرح
5-3-    گروههاي آموزش دهنده به شهروندان
5-4-    پيمانكاران جمع آوري زايدات خشك
5-5-    رابطين مناطق
5-6-    ساير دست اندكاران طرح كه نياز به آموزش داشته باشند.

6- فرهنگ سازي
جلب همکاری شهروندان در کليه فعاليتهای شهری از جمله مديريت زباله از سوی شهرداری تهران نيازمند كار جدي و مستمر فرهنگی، تبليغاتی و اجرائی به منظور اعتماد سازي و ايجاد حس همكاري در شهروندان مي باشد.
اين امر در دو سطح مختلف انجام مي پذيرد:
الف- در سطح شهر و فرامنطقه اي توسط سازمان بازيافت و تبديل مواد.
ب- در سطح منطقه توسط شهرداريهاي مناطق با همكاري سازمان بازيافت، گروههاي داوطلب مردمي(NGO)، هياتهاي امناي مساجد، انجمنهاي شوراياري و ...
تذكر : به منظور استفاده از فضاهاي فرهنگي و اجتماعي در مناطق جهت انجام امور فوق همكاري معاونت فرهنگي اجتماعي شهرداري جلب گردد .

7- ابزار و روشهاي آموزش و اطلاع رساني
7-1-    وسايل ارتباط جمعي نظير صدا و سيما و مطبوعات
7-2-    بروشورها وتراكتها و تابلوهاي تبليغاتي منطقه‌اي و شهري
7-3-    استفاده از وسايل و روشهاي تشويقي
7-4-    برگزاري سمينارها و دوره هاي آموزشي
7-5-    آموزشهاي چهره به چهره
7-6-    آموزش از طريق مدارس و ساير نهادهاي آموزشي

ب - مرحله دوم ، اجراي طرح
1- حوزه عملياتي طرح
حوزه عملياتي طرح سطح كليه مناطق شهري بوده و با دو اولويت و هدف تعريف شده در زير به اجرا در خواهد آمد.
اولويت اول- مراكز توليد انبوه زباله شامل:
1-1-      مجتمع هاي تجاري و اداري
1-2-      فروشگاههاي بزرگ مانند شهروند و رفاه
1-3-      ادارات و نهادهاي دولتي و غير دولتي
1-4-      مراكز آموزشي مانند مدارس، دانشگاهها، آموزشگاهها و ...
1-5-      مغازه ها و سوپريها
1-6-      مجتمع هاي مسكوني
اولويت دوم- خانوارها و منازل مسكوني
تذكر: پيمانكاران بايد با مسئولين و مديران مراكز مطرح شده در اولويت اول تعامل و مذاكرات لازم جهت تحويل زايدات خشك را داشته باشند.

2- نصب و واگذاري مخازن
نصب و واگذاري مخازن در محلهاي مورد نياز براساس حجم زايدات توليدي و نوع كاربري واحدهاي مربوطه موارد ذيل را شامل مي گردد :
2-1-    ارايه كيسه زباله مورد نياز جهت ذخيره سازي موقت زباله مخصوص خانوار
2-2-    واگذاري مخازن مناسب جهت مراكز اداري، تجاري و آموزشي
2-3-    استقرار مخازن ايستگاهي در فضاهاي باز شهري

3-    جمع‌آوري زايدات خشك
عوامل پيمانكاران بازيافت پس از استقرار مخازن ذخيره سازي زايدات خشك، نسبت به جمع آوري اين زايدات طبق دستورالعملهاي ارائه شده اقدام مي نمايند .

4- محل تحويل زايدات خشك
زايدات پس از جمع آوري توسط پيمانكاران بايد در محلهايي كه توسط سازمان بازيافت و تبديل مواد تاييد ميشود و داراي حداقل عوارض زيست محيطي مي باشند توزين و تحويل گردد.
ضرورت اين امر، كنترل مناسب و استخراج آمارهاي لازم جهت كنترل و بهينه سازي طرح مي باشد.

5- نظارت بر اجراي طرح
نظارت بر انجام اين طرح از سه نقطه و منظر متفاوت صورت مي پذيرد.
5-1-      نظارت مستقيم توسط ناظرين مقيم هر يك از شهرداريهاي مناطق
5-2-      نظارت عالي بر عملكرد پيمانكار توسط اداره كل خدمات شهري
5-3-      نظارت بر كيفيت انجام طرح توسط سازمان بازيافت و تبديل مواد

ج- مرحله سوم، پايش طرح
1- آناليز فيزيكي زايدات خشك
درمحل جمع‌آوري زايدات خشك تفكيك نهايي انجام پذيرفته و مواد به صورت كاغذ و مقوا – انواع پلاستيك – شيشه – فلزات – نان و . . . جدا و توزين مي شوند و نتايج آناليزبه صورت جدول ونمودار استخراج می گردد.

2- نظرسنجي و استخراج نتايج
به منظور آشنايي با ميزان تمايل ساكنين محدوده مورد نظر به همكاري با طرح تفكيك زباله هاي خشك و تر از مبدأ با مشاركت نيروهاي مردمي (NGO ) صورت پذيرفته و نتايج حاصله جهت بهبود روشهاي مورد عمل استخراج مي گردد.

3- پايش طرح
پس از اينكه محدوده مورد نظر تحت پوشش قرار گرفته و پيشرفت مورد نظر حاصل گرديد، جهت آگاهي از ميزان همكاري مردم مي توان مجدداً پس از انجام هماهنگي هاي لازم نمونه اي از زباله هاي جمع آوري شده را جهت آناليز فيزيكي به آزمايشگاه كنترل كيفيت مركز دفع و پردازش كهريزك ارسال و نتايج را بررسي نمود.

ضمائم

الف- شرايط پيمانكاران
پيمانكار جمع آوري زايدات خشك بايد داراي شرايط زير باشد:
1- شركت ثبت شده و داراي اساسنامه باشند.
2- نيروي انساني كافي با شرايط زير داشته باشد :
2-1-    در كادر مديريتي شركت بايد حداقل يك نفر كارشناس بهداشت محيط يا محيط زيست وجود داشته باشد.
2-2-    كارگران شركت بايد داراي مليت ايراني باشند
2-3-    حتي المقدوركارگران شركت داراي مدرك تحصيلي ديپلم باشند
2-4-    لباس كارگران بايد متحدالشكل و به رنگ زرد باشد
3- تعداد ماشين آلات پيمانكار متناسب با ميزان زباله خشك در منطقه تعيين گردد.
4- نوع خودروها نيسان و رنگ آنها بايد سفيد باشد.

ب- شرح وظايف دست اندركاران طرح
1- شرح وظايف اداره كل خدمات شهرداري
1-1- اصلاح دفترچه پيمان متناسب با طرح
1-2- ارزشيابي پيمانكاران طرح
1-3- نظارت عالي بر حسن انجام طرح
1-4- معرفي پيمانكار بازيافت توانمند

2- شرح وظايف شهرداري مناطق
2-1-    تشكيل دفتر بازيافت منطقه و تعيين يك نفر كارشناس مطلع با هماهنگي سازمان بازيافت جهت اعمال هماهنگيهاي مربوطه
2-2-    تهيه مشخصات جغرافيايي و مساحت مناطق
2-3-    تهيه نقشه بلوك بندي شده مناطق
2-4-    تهيه آمار جمعيتي محدوده مورد نظر
2-5-    معرفي گروه هاي NGO مورد نظر فعال در منطقه
2-6-    پيش بيني ساختمان و محل كار مناسب جهت طرح و تجهيز آن
2-7-    تهيه مخازن وياظروف مورد نيازجهت ذخيره سازی موقت زايدات خشک
2-8-    نظارت مستقيم بر فعاليت پيمانكار بازيافت
2-9-    ارسال آمار و اطلاعات دريافت شده از پيمانكاران (به تفكيك ميزان زباله هاي خشك جمع‌آوري شده) بصورت ماهيانه به سازمان بازيافت و تبديل مواد

3- شرح وظايف سازمان بازيافت
3-1-          بستر سازي فرهنگي با استفاده از رسانه ها و صدا سيما
3-2-          بررسي كميت و كيفيت زباله هاي سطح منطقه مورد نظر
3-3-          اجراي دوره هاي آموزشي تخصصي جهت پرسنل موظف
3-4-          ارائه آموزشهاي لازم به گروههاي NGO
3-5-          تهيه فرم هاي نظرسنجي و ارزشيابي و تصحيح مداوم سيستم
3-6-          بررسي كميت و كيفيت زايدات خشك جمع آوري شده

4- شرح وظايف گروههاي مردمي (NGO)
4-1-          آموزش شهروندان به صورت چهره به چهره و تهيه و پخش بروشورهاي آموزشي
4-2-          استفاده از تابلوهاي اطلاع رساني در محدوده جهت انتقال پيام هاي آموزشي
4-3-    تهيه و تدوين اطلاعات انساني، اجتماعي و اقتصادي محدوده
4-4-    ارائه كد اشتراك
4-5-    تسهيل در ايجاد ارتباطات با شهروندان مانند ارسال بولتن، بروشور، تراكت و انتشارات مربوطه
4-6-    پيش بيني براي عضويت مشتركين جديد
4-7-    انجام نظرسنجي در مراحل مختلف پيشرفت پروژه و ارائه آن به سازمان بازيافت از طريق مناطق
4-8-    بررسي و پيشنهاد تعداد مخازن ياظروف مناسب مورد درخواست خانوارها و مراكز اداري و آموزشي به مناطق
4-9-    ارائه گزارش عملكرد به منطقه

5- شرح وظايف پيمانكار تفكيك از مبدا
5-1-    تامين ماشين آلات و تجهيزات مورد نياز مطابق دستورالعمل هاي اداره كل خدمات شهري
5-2-    تامين نيروي انساني مورد نياز برابر دستورالعمل هاي وزارت كار و اداره كل خدمات شهري
5-3-    تهيه لباس كار و لوازم ايمني كار برابر دستورالعمل مرکزبهداشت وايمنی کارشهرداری تهران
5-4-    نصب، واگذاري و استقرار مخازن ياظروف مورد نياز
5-5-    جمع آوري زايدات خشك برابر برنامه ارايه شده توسط شهرداري منطقه
5-6-    تخليه زايدات خشك جمع آوري شده در ايستگاه يا محل هاي مجازي كه از سوي شهرداري منطقه تعيين مي شود.
5-7-    همكاري در نمونه برداريهاي لازم درخصوص امور پژوهشي برابر دستورالعمل هاي موردي كه از سوي سازمان بازيافت ارائه مي گردد.
5-8-    ارائه گزارش عملكرد و آمار به شهرداري منطقه
ايجاد تعامل با (NGO) ها و تقبل هزينه هاي آنان براي انجام وظايف محولة‌شان

+ نوشته شده در سه شنبه ششم بهمن 1388ساعت 2:29 بعد از ظهر توسط مریم امیری نیا |

شرایط کنونی مدیریت پسماند در شهر تهران

اشاره: جمع‌آوري، دفع، بازيافت و مديريت پسماند در ايران با توجه به نوع و كيفيت پسماند با ساير كشورهاي جهان تفاوت دارد و به‌كارگيري هر گونه روش و فناوري بدون بررسي و شناخت مواد و سازگاري عوامل محلي كار ارزنده‌اي نيست. تركيب توليد پسماند در ايران با ساير كشورهاي اروپايي متفاوت است، چنانچه در ايران حدود 70 درصد پسماندهاي توليدي «تر» و30 درصد آنها «خشك» بوده اما در اروپا 30 درصد‌تر و 70 درصد پسماندها، خشك است. در حال حاضر مديريت پسماند شهري در ايران، از مسايل اصلي شهرداري‌هاي سراسر كشور محسوب مي‌شود و هزينه قابل توجهي را بر مديريت شهري تحميل مي‌كند. موقعيت‌هاي متفاوت و تنوع شرايط جغرافيايي در كشور، مسايل و مشكلا‌ت گوناگوني را در خصوص دفع پسماند گريبان‌گير شهرداري‌ها كرده است.در مطالعات جامع اقتصادي و زيست محيطي و فني، بازيافت مواد زايد جامد شهري كه توسط وزارت كشور در مناطق مختلف انجام مي‌شود، تمام قابليت‌هاي بازيافت مواد و انرژي و فرآيندهاي مناسب تبديل پسماندها به كمپوست و مكان‌يابي و زمينه‌هاي لا‌زم براي سرمايه‌گذاري با توجه به تبعات مثبت و منفي اقتصادي، زيست‌محيطي، بهداشتي، اجتماعي و فني، فراهم مي‌شود.

قوانين و مقررات
مديريت پسماندهاي شهري در ايران
براي پايداري و كاركرد صحيح يك سيستم مديريت پسماند، وجود قوانين و استانداردهاي مناسب و كافي كه بر اساس مطالعات و تحقيقات علمي و عملي و نيازهاي آينده و ظرفيت‌هاي موجود تدوين مي‌شوند، در تمام مراحل از آغاز تا پايان و پايش مداوم و بهبود سيستم، لا‌زم و ضروري است.
در سال 1383 « قانون مديريت پسماندها» به تصويب مجلس شوراي اسلا‌مي‌رسيد. آيين‌نامه اجرايي آن نيز در سال 1384 توسط هيأت دولت، تصويب شد.
قانون مديريت پسماندها تنها قانون جامع و مدون در خصوص مديريت پسماند است كه در سال 1383، تصويب شد. براساس اين قانون، پسماندها به پنج گروه اصلي شامل پسماندهاي عادي، بيمارستاني (ويژه)، كشاورزي و صنعتي، تقسيم مي‌شوند.
براساس ماده 7 قانون مديريت پسماندها، مديريت اجرايي تمام پسماندها غير از صنعتي و ويژه در شهرها و روستاها و حريم آنها به عهده شهرداري‌ها و دهياري‌ها و در خارج از حوزه و وظايف شهرداري‌ها و دهياري‌ها به عهده بخشداري‌هاست. مديريت اجرايي پسماندهاي صنعتي و ويژه به عهده توليد كننده خواهد بود و در صورت تبديل آن به پسماندهاي عادي به عهده شهرداري‌ها، دهياري‌ها و بخشداري‌ها است.
بر اساس تبصره ماده 7 قانون مديريت پسماندها، مديريت‌هاي اجرايي مي‌توانند تمام يا بخشي از عمليات مربوط به جمع‌آوري، جداسازي و دفع پسماندها را به اشخاص حقيقي و حقوقي واگذار كنند.
بر اساس ماده يك قانون مديريت پسماندها براي تحقق اصل 50 قانون اساسي و به منظور حفظ محيط زيست كشور از آثار زيانبار پسماندها و مديريت بهينه آنها تمام وزارتخانه‌ها، سازمان‌ها و مؤسسه‌ها و نهادهاي دولتي و عمومي‌غيردولتي كه شمول قانون بر آنها مستلزم ذكر نام است و تمام شركت‌ها، مؤسسه‌ها و اشخاص حقيقي و حقوقي، موظف‌اند مقررات و سياست‌هاي مقرر در اين قانون را رعايت كنند.
بر اساس ماده 13 قانون «مديريت پسماندها»، مخلوط كردن پسماندهاي پزشكي با ساير پسماندها و تخليه و پخش آنها در محيط يا فروش، استفاده و بازيافت اين نوع پسماندها، ممنوع است.
با تصويب قانون مديريت پسماندها از سال 1383 مسؤوليت و هزينه مديريت پسماند به عهده توليد كنندگان پسماند است( بدين معني كه اگر يك فرد 5 كيلوگرم پسماند توليد مي‌كند، به‌اندازه پسماند توليدي، هزينه پرداخت مي‌كند و اگر فردي 50 كيلو پسماند توليد مي‌كند و اكثر اين پسماند‌ها حاوي مواد خطرناك و آلوده كننده است، بايد هزينه بيشتري نسبت به كسي كه 5 كيلو پسماند عادي توليد كرده است، پرداخت كند)، در غير اين صورت بايد با پرداخت هزينه، اين مسؤوليت را به دستگاه‌هاي اجرايي مرتبط مانند شهرداري‌ها واگذار كند.
البته به رغم سابقه قابل توجه مديريت شهري در كشور توجه به پسماندها چندان جدي و بنيادين نبوده است.
از سال 1282 شمسي (1225 هجري قمري) از زمان تصويب قانون بلديه نظافت شهري به عهده شهرداري بوده است. از اوايل سال 1290 شمسي، در شهرهاي مختلف كشور شهرداري‌ها ايجاد شدند و ارايه خدمات شهري از جمله نظافت شهري در تجديد نظر قانون بلديه و وضع قوانين جديد همچنان به عهده شهرداري‌ها بود.
در ايران به رغم سابقه طولا‌ني سازمان‌هاي محلي و قدمت تشكيل برخي از شهرداري‌ها (بيش از 90 سال) به عنوان مسؤولا‌ن مديريت پسماندهاي شهري، در اين زمينه فعاليت اساسي و اصولي انجام نشده و تا دهه‌هاي اخير تحولا‌ت اين امر چندان محسوس و با اهميت نبوده است.
وظيفه روش سنتي مديريت، دور كردن پسماندهاي خانگي و تجاري از محله‌ها و مناطق شهري بود. در آن زمان مردم با روش بسيار ساده براي دفع پسماندهاي خانگي با يكديگر و شهرداري مشاركت مي‌كردند. اين وضعيت تا دهه 1340 كم و بيش در شهرهاي بزرگ كشور ادامه داشت و با تغيير شرايط اقتصادي و اجتماعي در اين دهه و افزايش جمعيت شهرها، كميت و كيفيت پسماندها تغيير يافت. «دپوي پسماند» در سطح شهر و مكان‌هاي موقت و همچنين بازيافت‌هاي غير قانوني، موجب آلودگي‌هاي زيست محيطي و بهداشتي براي شهروندان و نارضايتي آنان مي‌شد.
اين امر موجب تجديدنظر در قانون قبلي و تصويب قانون شهرداري شد. بر اساس ماده 55 قانون شهرداري مصوب 1334، وظايف شهرداري در زمينه نظافت محيط شهري، تنظيف و نگاهداري معابر و انهار عمومي‌و مجاري آب‌ها و فاضلا‌ب و تنقيه قنوات مربوط به شهر است.
براساس تبصره 4 ماده 55 قانون، شهرداري مكلف است محل‌هاي مخصوصي براي تخليه پسماند و نخاله و فضولا‌ت ساختماني و مواد رسوبي فاضلا‌ب‌ها و نظاير آنها تعيين كند و ضمن انتشار آگهي به اطلا‌ع عموم برساند. محل‌هاي تخليه پسماند بايد خارج از محدوده شهر تعيين شود و محل تأسيس كارخانه‌هاي تبديل پسماند به كود به تشخيص شهرداري خواهد بود.
از اوايل دهه 1360 در شهرهاي بزرگ به سيستم مديريت پسماندهاي شهري توجه بيشتري شد و سازمان‌هاي بازيافت در كلا‌ن شهرها تشكيل شدند. وظيفه اصلي اين سازمان‌ها در ابتدا بازيافت مواد و انرژي از پسماند و سامان بخشيدن به مديريت پسماندهاي شهري بود اما در كل جمع‌آوري و انتشار اطلا‌عات و آگاه‌سازي و انجام بعضي اقدام‌هاي مديريتي عملكرد آنها را نشان مي‌دهد.
در اين زمينه شهرداري تهران با اين تفكر كه پسماندها نبايد در سطح شهر پراكنده شوند، از سال 1364 سيستم جديد مديريت جمع‌آوري و دفع پسماندها را آغاز كرد كه منجر به جمع‌آوري روزانه حدود 7 هزار تن پسماند در سطح شهر شد، ضمن آنكه 1200 مركز غيربهداشتي دپوهاي موقت در سطح شهر برچيده و به جاي آن كانتينر نصب شد.
در سال 1376 سازمان بازيافت و تبديل مواد شهرداري تهران متن پيشنهادي «قانون پسماند» را تهيه و به صورت طرح به مجلس تقديم كرد اما به نتيجه نرسيد.
در سال 1379 وزارت كشور و سازمان حفاظت محيط زيست دو لا‌يحه قانوني جداگانه را براي بررسي به كميسيون امور زيربنايي دولت ارسال كردند كه پس از بررسي كارشناسي و بازنگري در قالب يك لا‌يحه به دولت، تقديم شد. اين لا‌يحه با عنوان مديريت مواد زايد جامد پس از تصويب هيأت دولت، در سال 1381، تقديم مجلس شوراي اسلا‌مي‌شد.
وضعيت موجود پسماندهاي شهري
جداسازي پسماندها از قديم در فرهنگ ايراني به شكل جداسازي نان خشك و فروش اشياي كهنه و كاربرد فضولا‌ت براي تهيه كود و به عنوان سوخت در شهرها و روستاها مرسوم بوده و رواج شغل‌هاي كهنه فروشي، نان خشكي و... تأكيدي بر اين بحث است.
در ايران جداسازي پسماندهاي شهري اغلب به صورت غير رسمي توسط دوره‌گردها و گاهي اوقات توسط كارگران شهرداري انجام مي‌شود. در اكثر شهرهاي كشور صنايع بازيافت به صورت ابتدايي و غيربهداشتي وجود دارد. كاغذ و مقوا، پلا‌ستيك، شيشه و فلزات از جمله مواد با ارزشي هستند كه تفكيك مي‌شوند و مورد استفاده مجدد قرار مي‌گيرند. غالب صنايع و كارگاه‌هاي بازيافت غيررسمي به صورت غيربهداشتي و غيراستاندارد در سطح كشور پراكنده هستند و فعاليت سودآوري براي صاحبان اين صنايع به شمار مي‌آيند. در عوض خطرات بهداشتي و زيست محيطي فراواني را به دنبال دارد. بنابراين ساماندهي اين گروه‌ها و ساماندهي فعاليت آنها مي‌تواند در اجراي برنامه‌هاي بازيافت، شهرداري‌هاي كشور را ياري كند.
بازيافت و پردازش، عنصري مؤثر در سيستم مديريت پسماندهاي شهري است و در ايران به معناي واقعي كلمه امري جديد محسوب مي‌شود.
فعاليت هاي كنوني مديريت پسماند در انجام اقدام‌هاي اساسي، زياد موفق نبوده‌ و علت آن ناقص بودن سيستم و عدم توجه به عناصر موظف و پشتيبان سيستم مديريت پسماندهاي شهري است. عدم تفكيك پسماند از مبداC و عدم كاهش پسماند در مرحله توليد و... از جمله موارد نقص در اجراست.
آناليز فيزيكي و بررسي اجزاي تشكيل دهنده پسماندهاي شهري ايران نشان مي‌دهد كه علا‌وه بر مواد آلي، در پسماندهاي مخلوط مواد قابل بازيافت و قابل تبديل به انرژي و استفاده مجدد از جمله: كاغذ، مقوا، پلا‌ستيك، شيشه، فلز و... در تركيب پسماندها وجود دارد.
با توجه به موارد يادشده در مجموع مي‌توان گفت در تعداد معدودي از شهرهاي كشور سيستم پسماندهاي شهري فعال است و به طور كامل مديريت مي‌شود و وضعيت مديريت اجرايي پسماندها در بقيه شهرها ساماندهي نشده است.
در كنار تركيب توليد پسماند در ايران از نظر خشك و‌تر بودن، بايد به اين نكته نيز توجه كرد كه حدود 70 درصد پسماندهاي شهري در ايران از مواد آلي قابل كمپوست شدن، تشكيل مي‌شود و وجود بيش از 40 درصد رطوبت در پسماندهاي خانگي و تفاوت فاحش آب و هوا و شرايط زيست در مناطق مختلف كشور با سبك و فرهنگ منحصر به خود، نشان دهنده تفاوت آن با ساير كشورهاي جهان است.
ازدياد جمعيت و توسعه فعاليت‌هاي اقتصادي به خصوص صنعت، تجارت و... موجبات ازدياد پسماندها و تغييرات فيزيكي شيميايي آنها را به وجود مي‌‌آورد به طوري كه برنامه‌هاي جمع‌آوري و دفع پسماند موجود جوابگوي نيازهاي شهرها نخواهد بود.
ميزان توليد پسماند در ايران با محاسبه حدود 700 تا 800 گرم سرانه پسماند، روزانه بالغ بر 50 هزارتن بوده كه در مقايسه با ساير كشورهاي جهان با 292 كيلوگرم پسماند هر نفر در سال در حد متعادلي قرار گرفته است.
در شهر تهران روزانه حدود 7هزار تن پسماند توليد و حدود 90 درصد پسماند دفن و 10 درصد آن تفكيك مي‌شود كه تنها حدود دو درصد آن قابل بازيافت است. در حالي كه اگر به شيوه صحيح بازيافت شود، مي‌توان 100 درصد آن را به چرخه اقتصاد بازگرداند. در سال‌هاي اخير در چند شهر مهم مانند تهران و اصفهان« بازيافت پسماند » جايگزين «دفن پسماند»، شده است.
در فرآيند مديريت پسماند هزينه جمع‌آوري و دفع در شهرهاي مختلف كشور روزانه به طور متوسط 80 درصد كل مخارج مديريت پسماندها را تشكيل مي‌دهد كه سهم آن از بودجه شهرداري‌ها حدود 20درصد است.
درصد بالا‌يي از اين مقدار مربوط به حقوق كارگران و نيروي انساني است. به همين جهت اصلا‌ح، بهينه‌سازي و مكانيزه كردن سيستم جمع‌آوري و حمل پسماند، ضمن تسريع در عمليات، هزينه و نيروي انساني كمتري را نياز خواهد داشت.
توجه به امر بهداشت و سلا‌مت جامعه و رعايت جنبه‌هاي پيشگيري قبل از درمان بدون توجه به نظام‌هاي جمع‌آوري و دفع پسماند كه علت اصلي آلودگي در شهرها و روستاهاي كشور است، امكان‌پذير نيست. اشاعه بيماري كيست هيداتيك و وبا و انواع بيماري‌هاي پوستي همچون ليشمانيوز و آلودگي‌هاي سرطان‌زا و سكته‌هاي نابهنگام در جوامع كنوني كه به طور معمول به مواد فساد پذير و پسماند‌هاي شيميايي محيط زيست نسبت داده مي‌‌شود، در نتيجه تركيب صدها نوع مواد سمي و عفونت‌زا با پسماند‌هاي شهري و انتشار آنها در آب، خاك و هوا، در اثر دفع غيربهداشتي است.
پسماندهاي بيمارستاني
طبق آمار و اطلا‌عات موجود حجم پسماندهاي بيمارستاني در تهران روزانه حدود400 تن بوده كه معضل مديريت پسماندهاي شهري را دو چندان كرده است. طبق اطلا‌عات موجود حدود 20درصد پسماند‌هاي بيمارستاني عفوني هستند. همچنين در بيمارستان‌ها بيش از630 نوع مواد شيميايي مختلف مصرف مي‌شود. از اين تعداد حدود 300 نوع غيرسمي، 300 نوع سمي و خطرناك و حدود 30 نوع نيز كم خطر هستند. بنابراين جمع‌آوري و ذخيره‌سازي جداگانه پسماند‌هاي بيمارستاني و عفوني اهميت بسيار بالا‌يي دارد و اگر به نحو صحيح انجام شود، تأثير چشمگيري در كاهش حجم و آلودگي پسماندهاي شهري خواهد داشت.
طبق تبصره يك ماده دو قانون مديريت پسماندها از سال 1382 پسماند‌هاي پزشكي و بيمارستاني جزء پسماند‌هاي ويژه محسوب مي‌شوند و نياز به مديريت خاص دارند.
عناصر موظف مديريت پسماندهاي شهري در ايران
در حال حاضر 8 نوع فعاليت به عنوان عناصر موظف سيستم مديريت پسماندهاي شهري شناخته مي‌شوند.
كاهش توليد پسماند از مبداC، توليد پسماند، پردازش و ذخيره‌سازي در محل، جمع‌آوري و حمل و نقل، ايستگاه‌هاي انتقال، دفع پسماندهاي شهري، بازيافت و كمپوست هشت عنصر، يادشده هستند. كاهش توليد پسماند از مبداC به عنوان عنصر نخست مطرح است كه براساس تعريف آژانس حفاظت از محيط زيست به معناي « طراحي توليد و استفاده از محصولا‌ت به طوري كه وقتي اين توليدات به پايان عمر خود مي‌رسند، به كاهش كميت و سمي بودن زايدات توليد شده، بيانجامد» است. كنترل توليد پسماندها نيازمند اجراي برنامه‌هايي نظير توليد كالا‌ي مرغوب و متناسب با نيازهاي جامعه، تغيير در شبكه بسته‌بندي كالا‌، بازيافت مواد قابل استفاده و كاهش مصرف است.
توليد پسماند يكي از مراحل فرآيند مديريت پسماند بوده كه ناشي از دور ريز موادي به طور ظاهر غيرقابل استفاده در اثر فعاليت‌هاي خانگي، صنعتي، تجاري، كشاورزي، خدمات و...است. بر اساس مطالعات وزارت كشور به طور متوسط 3/97 درصد از جمعيت شهري كشور تحت پوشش خدمات شهري قرار دارند. ميانگين توليد پسماندهاي شهري 82/0 كيلوگرم در روز است كه ساكنان استان آذربايجان غربي با 4/1 كيلوگرم در روز بالا‌ترين و ساكنان استان‌هاي خوزستان با 43/0كيلوگرم و بوشهر با 44/0 كيلوگرم در روز كمترين مقدار پسماند را توليد مي‌كنند.
ميزان توليد پسماندهاي بيمارستاني در سراسر كشور به طور متوسط حدود 391 هزار كيلوگرم در روز است كه استان تهران با 75 هزار كيلوگرم در روز بيشترين و استان ايلا‌م با 931 كيلوگرم در روز كمترين مقدار را توليد مي‌كنند. در حال حاضر ميزان توليد پسماندهاي شهري در كل كشور با توجه به اينكه حدود 65 درصد از كل جمعيت را جمعيت شهري تشكيل مي‌دهد، معادل37 ميليون كيلوگرم در روز و معادل 13500هزار تن در سال برآورد مي‌شود. بررسي ميانگين درصد اجزاي تشكيل دهنده پسماندهاي شهري در كشور نشان مي‌دهد كه بيشترين درصد از اجزاي پسماندهاي توليد شده در شهرها يعني 63 درصد را مواد آلي و فسادپذير و كمترين درصد را فلز، پارچه، شيشه و چوب به ترتيب با 3، 4، 4 و 5 درصد و با اختلا‌ف كمي از هم تشكيل مي‌دهد. كاغذ و پلا‌ستيك نيز به ترتيب 11 و 10 درصد از سهم اجزا را به خود اختصاص مي‌دهند كه رقم قابل توجهي است. اين بررسي اوليه بيان‌كننده آن است كه براي انجام هر گونه برنامه‌ريزي در اين زمينه ضروري است ميزان توليد و اجزاي متشكله پسماندها مورد توجه قرار گيرد.
مرحله بعد از توليد در فرآيند مديريت پسماندها، پردازش و ذخيره آن در محل توليد است. مرحله ذخيره به مدت زماني كه تا برداشت و تخليه آن توسط مأموران خدمات شهري در يك منطقه باقي مي‌ماند، اطلا‌ق مي‌شود.
مرحله بعد از توليد و ذخيره‌سازي در فرآيند مديريت پسماندها، مرحله جمع‌آوري و حمل و نقل پسماندها است. اين مرحله از برداشت پسماندها در محل توليد شروع مي‌شود و تا تخليه اين مواد در محل دفع ادامه مي‌يابد. بيشترين نيروي انساني، تجهيزات و منابع مالي مديريت پسماندها در اين مرحله هزينه مي‌شود و نقش مهمي در فرآيند مديريت دارد.
بيش از 90درصد از پسماندهاي شهري در كشور از طريق سيستم مديريت پسماندهاي شهري جمع‌آوري مي‌شود. جمع‌آوري اغلب به صورت نيمه مكانيزه و در بعضي موارد به صورت سنتي انجام مي‌گيرد. در شهرهاي بزرگ از نظام مكانيزه نيز استفاده مي‌شود. در بعضي از شهرهاي بزرگ بخش خصوصي در زمينه جمع‌آوري پسماندهاي شهري فعال شده است.
زمانبندي جمع‌آوري پسماندهاي شهري متفاوت است. در اكثر شهرها (60 درصد) روزي يك بار و در تعداد كمي (30 درصد) از آنها هفته‌اي دو يا سه بار و در مناطق پر جمعيت شهري (10 درصد) روزي دو تا سه بار است.
ايستگاه‌هاي انتقال يا ترمينال‌هاي پسماند، فضاهاي مسطح و حصاركشي شده هستند و به طور عموم در شهرهاي بزرگ كه محل دفع نهايي از منطقه جمع‌آوري فاصله زيادي دارد، براي بارگيري پسماند از ماشين آلا‌ت كوچك به كاميون‌هاي بزرگ پسماند كش مورد استفاده قرار مي‌گيرد.
آخرين مرحله از فرآيند مديريت پسماند دفع پسماندهاي شهري است. منظور از دفع، پاك كردن پسماند از محيط زندگي يا تبديل آن به موادي است كه ديگر خاصيت زايد بودن را نداشته باشد. اين مرحله از مديريت از نظر زيست محيطي اهميت خاصي دارد و استفاده از روش‌هاي مناسب دفع، از بروز مشكلا‌ت زيست محيطي و انواع آلودگي جلوگيري مي‌كند.
بازيافت يكي از عناصر مديريت پسماند بوده و به معني استفاده از مواد مصرف شده براي توليد و ساخت مجدد همان كالا‌ يا كالا‌ي قابل استفاده ديگر است، مثل ساخت كاغذ تازه از كاغذهاي باطله و غير قابل استفاده. مواد زايد مانند كاغذ، پلا‌ستيك، شيشه، فلز و... كه از نظر مصرف كنندگان فاقد ارزش هستند و تمايلي به نگهداري آن ندارند اما در فرآيند احيا و بازيافت براي تبديل به ديگر محصولا‌ت مورد استفاده قرار مي‌گيرد. كمپوست به عنوان هشتمين عنصر مديريت پسماند شناخته مي‌شود.
سابقه ايجاد كارخانه‌هاي كمپوست در ايران به سال 1338 كه كارخانه كود آلي اصفهان تأسيس شد، باز مي‌گردد. در سال 1351 يك كارخانه كمپوست با ظرفيت 500 تن در روز در صالح آباد تهران توسط شركت BNEW SOILانگلستان راه‌اندازي شد. اين كارخانه تا سال 1354 به صورت متناوب مورد استفاده قرار گرفت اما ظرفيت آن تكميل نشد و در آن سال تعطيل شد. در سال 1361 دوباره راه‌اندازي و در سال 1363 به علت عدم موفقيت تعطيل شد. در سال 1368 با انجام تغييراتي توسط سازمان بازيافت تهران، دوباره راه‌اندازي شد اما به علت كيفيت پايين توليد كود C(توليد لجن به جاي كود ) تعطيل شد. در حال حاضر يك كارخانه كوچك و قابل حمل به نام كاركو در كهريزك فعال است. در سال 1372 دو واحد كارخانه كمپوست با ظرفيت 500 تن در روز خريداري شده و يك واحد آن با ظرفيت پايين فعال است. در سال 1368 كارخانه جديد كمپوست و كود آلي اصفهان با ظرفيت 500تن در روز و با فناوري جديد (روش ويندرو)تأسيس شد و در حال فعاليت است. در سال 1375 كارخانه كمپوست مشهد با ظرفيت 500 تن در روز احداث شد.
از سال 1381به بعد كارخانه‌هاي كمپوست رشت، بابل، گرگان، چند شهر ديگر و همچنين بيو كمپوست كرمانشاه، راه‌اندازي شده است. كارخانه‌هاي كمپوست تبريز، كرج و چند شهر ديگر نيز طراحي شده و در حال احداث هستند.
كارخانه ‌كمپوست نيز در چند شهر مثل مشهد، سمنان و تبريز به صورت پايلوت اجرا شده است.
دفع پسماندهاي شهري در ايران
براي دفع پسماندهاي شهري تا سال 1374 در حدود 85 درصد از شهرهاي ايران از روش تلنبار در زمين يا سوزاندن استفاده مي‌كردند و 15 درصد بقيه هم از روش‌هاي دفن در زمين از طريق ايجاد ترانشه و ريختن پسماندها در آن و پوشاندن روي آن با خاك استفاده مي‌كردند.در سال‌هاي اخير در چند شهر با كمك وزارت كشور و شهرداري‌ها اجراي طرح‌هاي دفن بهداشتي انجام شده است.
اولين مكان دفن بهداشتي پسماند در كشور كه بر اساس اصول مهندسي به اجرا درآمد و شامل سيستم‌هاي جمع‌آوري و تصفيه شيرابه و جمع‌آوري گاز بود در سال 1379 در شهر نور در استان مازندران به اجرا درآمد و به بهره برداري رسيد. در سال 1382 تعداد طرح‌هاي دفن بهداشتي به بيش از 70 طرح رسيده است.
بر اساس آمار موجود در سازمان شهرداري‌ها در سال 1381 در كلا‌ن شهرهاي فعال در زمينه بازيافت (اصفهان، تبريز، تهران، شيراز، كرمانشاه و مشهد) حدود 79درصد پسماندها دفن و حدود 2درصد بازيافت و حدود 19درصد نيز كمپوست مي‌شد. در اين ميان اصفهان با بازيابي 41 درصد از پسماندها بيشترين سهم و تهران با بازيابي 14درصد كمترين سهم را دارا بودند.
طبق آمار موجود حدود 8درصد از كل پسماندهاي توليد شده بازيابي (بازيافت و كمپوست) و 92درصد آن دفن مي‌شود. با احتساب آمار كلا‌ن شهرها، حدود 25 درصد از كل پسماندهاي شهري دفع اصولي شده است و بقيه به طور غيراصولي دفع مي‌شود.
قديمي‌ترين روش، دفع است كه پسماندها را در سطح زمين يا گودال تلنبار مي‌كنند و گاه روي آن را با خاك مي‌پوشانند. انواع آلودگي‌هاي زيست محيطي و آتش سوزي و تغذيه حيوانات و... از آثار اين روش استاما سوزاندن پسماندها در فضاي آزاد و باز يا در محل دفن به منظور كاهش حجم پسماند انجام مي‌گيرد و موجب انواع آلودگي‌هاي زيست محيطي مي‌شود.استفاده از دستگاه‌هاي پسماند سوز از ديگر روش‌هاي دفع پسماند است.پسماندهاي جامد و مايع و گاز در داخل دستگاه‌هاي پسماند سوز و در شرايط خاص سوزانده مي‌شود. اين شيوه از گران‌ترين و پرهزينه‌ترين روش‌هاي دفع است. بيشتر براي دفع پسماندهاي بيمارستاني و در مواقعي كه مشكل تهيه زمين براي دفن وجود دارد و در صورت پايين بودن ميزان رطوبت و بالا‌ بودن درصد مواد قابل اشتعال در پسماندها از اين روش استفاده مي‌شود. از اين روش براي بازيافت انرژي، توليد برق و حرارت استفاده مي‌شود.
در اين راستا براي استفاده از كارخانه پسماندسوز در ايران توجه به چند نكته اساسي ضروري است.
از يك سو، طراحي اكثر كارخانه‌هاي پسماندسوز متناسب با تركيب شيميايي و فيزيكي مواد زايد كشورهاي پيشرفته است و خريداري و احداث فرآيندهاي پسماند سوزي در ايران به طور لزوم عملكرد مورد انتظار را نخواهد داشت.
در كنار آن به دليل تفاوت اساسي تركيبات پسماندهاي شهري ايران با كشورهاي پيشرفته، طراحي و ساخت كارخانه‌هاي پسماند سوز بايد متناسب با تركيب شيميايي و فيزيكي مواد زايد آن باشد.
اين در حالي است كه ارزش حرارتي پسماندهاي شهري كشورهاي پيشرفته به دليل وجود مقادير فراوان كاغذ و مقوا و پلا‌ستيك بسيار زياد بوده و عملكرد توليد انرژي و الكتريسيته داراي اهميت است. در حالي كه حدود 70 درصد از تركيب پسماندهاي شهري ايران مواد آلي بوده كه ارزش حرارتي كمي را داراست. به همين دليل فرآيندهاي پسماندسوزي بايد تغييرات اساسي متناسب با اين تركيب داشته باشند.
جمع‌بندي و نتيجه‌گيري
وضعيت مديريت پسماندها در ايران از شرايط مناسبي برخوردار نيست. درصد بالا‌ي مواد آلي در تركيب پسماندها و عدم تفكيك از مبداC مانع پيشرفت سيستم موجود مديريت پسماندها است. در سال‌هاي اخير وزارت كشور و سازمان شهرداري‌ها اقدام‌هاي مناسبي را در زمينه بهبود شرايط وضعيت مديريت پسماندها انجام داده‌اند. اولين اقدام در بهينه‌سازي مراحل مختلف مديريت پسماندها، ارايه آموزش‌هاي لا‌زم به تمام اقشار مردم به ويژه در تمام مقاطع تحصيلي به خصوص كودكستان‌ها و دبستان‌هاست كه اين مسأله مي‌تواند در سطوح ملي و منطقه‌اي انجام شود.اجراي برنامه تفكيك از مبداC و موفقيت آن مستلزم مشاركت و همكاري عمومي‌است. فرهنگ‌سازي و آموزش عمومي‌و تخصصي مستمر در رسانه‌ها و ايجاد روابط عمومي‌فعال و پويا بين مديريت شهري و شهرداري‌ها با مردم و همچنين همكاري دستگاه‌هاي اجرايي مختلف با شهرداري‌ها از ضروري‌ترين ابزار اجراي برنامه تفكيك از مبداC و موفقيت آن است. با توجه به محاسن واگذاري امور اجرايي پسماندها به بخش خصوصي بايد تمهيدات لا‌زم در اين زمينه‌انديشيده شود.
در ايران با توجه به شرايط اقتصادي، اجتماعي و زيست محيطي شهرهاي مختلف مي‌توان از شيوه‌هاي تركيبي پسماندسوزي، كمپوست، بازيافت كاغذ، پلا‌ستيك، شيشه و فلز و دفن بهداشتي با رعايت استانداردهاي لا‌زم استفاده كرد.
*كارشناس دفتر امور عمران و خدمات شهري و روستايي

+ نوشته شده در سه شنبه ششم بهمن 1388ساعت 2:28 بعد از ظهر توسط مریم امیری نیا |

آشنائي با انرژي زيست توده

زيست توده چيست؟

زيست توده ترجمه لغت انگليسي بيوماس(Biomass ) ميباشد براي زيست توده تعاريف مختلف و متنوعي در جهان مطرح ميباشد. بعنوان يك تعريف ساده ميتوان گفت:
زيست توده شامل كليه موادي در طبيعت ميشود كه در گذشته نزديك جاندار بوده، از موجودات زنده بعمل آمده و يا زائدات و ضايعات آنها ميباشند. زيست توده در مقابل منابع فسيلي مطرح ميباشد. ميدانيم كه منشاء منابع فسيلي نيز منابع زيست توده ميباشد ولي تفاوت آنها در اين است كه منابع فسيلي از منابع زيست توده كه در گذشته بسيار دور زنده بودند و تحت شرايط خاص فشار ودمايي خاص حاصل شدهاند(دهها ميليون سال پيش). بعنوان يك تعريف علمي ، زيست توده اصطلاحي است در زمينه انرژي كه براي توصيف يك رشته از محصولات كه از فتوسنتز، معادل چندين برابر مصرف سالانه انرژي جهان در برگهاي درختان انرژي خورشيدي ذخيره ميشود.
اتحاديه اروپا مطابق ابلاغيه 2000/177/EC جهت توسعه استفاده از زيست توده در توليد برق در بازار داخلي اروپا تعريف زيست توده را به شكل زير مطرح نمود:
زيست توده كليه اجزاء قابل تجزيه زيستي از محصولات، فاضلابها و زايدات كشاورزي (شامل مواد گياهي و حيواني)، صنايع جنگلي و ساير صنايع مرتبط، فاضلابها و زبالههاي تجريهپذير زيستي شهري و صنعتي ميباشد.

منابع زيست توده:

مشابه تعاريف ذكر شده در بخش تعريف زيست توده، تقسيم بنديها و دستهبندي ارائه شده در مطالعه پتانسيل زيست توده در وزارت نيرو در سالهاي 80-1379 باشد. مطابق نتايج مطالعه مذكور منابع زيست توده به شكل زير دسته بندي شدهاند:
1- زايدات و ضايعات كشاورزي و جنگلي

2- زبالههاي شهري

3- فاضلابهاي شهري

4- فاضلابها وپسماندهاي صنعتي(عمدتاً صنايع غذايي)

وزارت انرژي آمريكا در كتاب داده هاي انرژي زيست توده (Biomass Data book , 2006) منابع زيست توده را به سه دسته مواد اوليه، ثانويه و ثالثيه به شكل زير دسته بندي كرده است:

- مواد اوليه: كليه گياهان زميني كه از فتوسنتز بعمل ميآيند و در خشكي ها و آب ها وجود دارند.

-مواد ثانويه: كليه زايدات، ضايعات و محصولات جنبي صنابع غذايي، چوبي و جنگلي را شامل ميشود.

-مواد ثالثيه: كليه ضايعات، زباله ها و زايدات پس از مصرف نظير چربيها، روغنها، زباله هاي جامد شهري، نخاله هاي چوبي محيطهاي شهري، زباله هاي بسته بندي، فاضلابها و گاز دفنگاه را شامل ميشود.

ادامه مطلب

+ نوشته شده در سه شنبه ششم بهمن 1388ساعت 1:13 قبل از ظهر توسط مریم امیری نیا |

مشکل تأمین آب در روستاهای شهرستان کنگان

به گزارش روابط عمومی شرکت آب وفاضلاب روستایی استان بوشهر مهندس پورخاقان معاون مهندسی وتوسعه شرکت آبفاراستان بوشهردر خصوص مشکل تأمین آب در روستاهای شهرستان کنگان گفت : نبود منابع مطمئن تأمین آب مناسب وبا کیفیت در شهرستان کنگان ،عدم بهره برداری از خط انتقال کوثر در محدوده روستاهای شهرستان کنگان ونیز خشکسالی های اخیر موجب شده است که جهت تأمین آب در مناطق روستایی این شهرستان مشکل داشته باشیم وموجب جیره بندی آب در برخی از مناطق شود که تا کنون اقداماتی از قبیل اجرای خط انتقال از آبشیرین کن های منطقه ویژه تا شهر های عسلویه ونخل تقی ،کف شکنی چاهها وبازسازی برخی شبکه های فرسوده انجام شده است.

وی موثر ترین راه حل جهت رفع مشکلات موجود را انتقال آب خط لوله کوثرو ایجاد و بالابردن ظرفیت آبشیرین کن ها در این منطقه ومصرف درست آب توسط مردم عنوان نمود.

وی همچنین در خصوص مهم ترین پروژه های اجرایی این شرکت در شهر ستان کنگان اظهار داشت : به طور کلی در سال گذشته عملیات اجرایی 12 پروژه آب رسانی با اعتبار 77450 میلیون ریال در این شهرستان دردست اجرا می باشد که از جمله مهم ترین این پروژه ها مجتمع آب رسانی اخند ،مجتمع آبرسانی چاه مبارک ،مجتمع آب رسانی عسلویه ،شیرینو، طاهری،،پرک ،لاور گل و لاورده نام برد که با اختصاص 29671 میلیون ریال اعتبار در سال 88 تعدادی از این پروژه ها در سال جاری وتعدای نیز طی سالهای آتی به بهره بردار ی خواهد رسید.

+ نوشته شده در چهارشنبه سی و یکم تیر 1388ساعت 11:38 قبل از ظهر توسط مریم امیری نیا |

ورود فاضلاب شهری به داخل کارون، اهواز (محیط زیست)

این تصویر چند روز پیش در داخل شهر اهواز گرفته شده است و ورود فاضلاب شهری به داخل رودخانه کارون را نمایش می دهد. ظاهراً تنها در اهواز بیش از 20 ورودی دیگر فاضلاب، مشابه تصویر فوق به این رودخانه می ریزد. رودخانه ای که پس از اهواز ده ها کیلومتر دیگر را طی می کند و مورد استفاده کشاورزی و .... قرار می گیرد.

P5070181.jpg Karoon picture by tarahomi

منبع:www.tarahomi.blogsky.com

+ نوشته شده در سه شنبه سی ام تیر 1388ساعت 1:21 بعد از ظهر توسط مریم امیری نیا |

شبكه‌هاي فاضلاب شهري سطل زباله نيست

مدير تصفيه‌خانه فاضلاب شيراز:

شبكه‌هاي فاضلاب شهري سطل زباله نيست

خبرگزاري فارس: مدير تصفيه‌خانه فاضلاب شهرستان شيراز گفت: بسياري از شهروندان، شبكه‌هاي فاضلاب شهري را با سطل زباله اشتباه مي‌گيرند و اين مسئله مشكلاتي را در پروسه تصفيه ايجاد مي‌كند.

به گزارش خبرگزاري فارس از شيراز، نويد عظيمي صبح امروز در جمع خبرنگاران افزود: تصفيه‌خانه شيراز در زميني به مساحت 72 هكتار ساخته شده است.
اين مسئول حجم ورودي تصفيه‌خانه مزبور را 550 ليتر در ثانيه اعلام و اضافه كرد: اين سيستم جمعيتي بالغ بر 300 هزار نفر را پوشش مي‌دهد.
وي با بيان اينكه فاضلاب صنعتي به اين تصفيه‌خانه وارد نمي‌شود، گفت: اين تصفيه‌خانه به ‌دليل بهره‌برداري صحيح از فاضلاب، مجهز بودن تمامي تأسيسات آن به سيستم كنترل از راه‌ دور و به‌كارگيري نيروهاي متخصص، به عنوان تصفيه‌خانه نمونه در سطح كشور انتخاب شده است.
عظيمي با يادآوري اينكه بهره‌برداري از اين تصفيه‌خانه از سال 83 آغاز شده است، اعتبار ساخت آن را نزديك به 12 ميليارد تومان اعلام و اضافه كرد: تمام هزينه‌هاي اين تصفيه‌خانه از طريق وام بانك جهاني تأمين و پرداخت شده است.
وي با اشاره به وجود يك آزمايشگاه مستقل در اين تصفيه‌خانه با دستگاه‌‌هاي كاملا مدرن گفت: آزمايشگاه محل كنترل فرايندهاي فاضلاب است و ارتباط مستقيم با تصفيه‌خانه دارد.
اين مسئول با بيان اينكه تمام نتايج آزمايش‌ها بر اساس معيارهاي استاندارد جهاني كسب و ارائه مي‌شود، اضافه كرد: مواد شيميايي مورد استفاده در اين تصفيه‌خانه مورد تأييد سازمان‌هاي بين‌المللي است.
عظيمي كسب لوح سبز از سازمان حفاظت محيط زيست كشور در سال 85 را از افتخارات شيراز دانست.

منبع:www.farsnews.net

+ نوشته شده در سه شنبه سی ام تیر 1388ساعت 1:18 بعد از ظهر توسط مریم امیری نیا |